Bảo hiểm nông nghiệp: Phải chờ ít nhất 5 năm

Ông Phùng Đắc Lộc

Hanoinet- Mỗi lần mưa lũ, hạn hán... càn quét, gây thiệt hại nặng nề cho bà con nông dân, vấn đề bảo hiểm nông nghiệp lại được nhìn thấy như một lỗ hổng lớn. Chủ trương về bảo hiểm nông nghiệp nông nghiệp đã có, nhưng cái khó là việc triển khai. Việc này lâu nay vẫn ì ạch và hầu như chưa làm được.

Xung quanh vấn đề này, PV.VietNamNet đã trao đổi với Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, ông Phùng Đắc Lộc, và ông Tăng Minh Lộc, Phó Cục trưởng Cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn (Bộ NN-PTNT).

Chưa thấy bóng dáng Bộ NN-PTNT(Ông Phùng Đắc Lộc, Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam):

- Thưa ông, vấn đề bảo hiểm nông nghiệp lâu nay vẫn dậm chân tại chỗ, và cứ khi có thiên tai, lũ lụt, người ta lại nhắc đến như một lỗ hổng lớn. Đâu là nguyên nhân của tình trạng này?

- Bà con nông dân đã quen với sự bao cấp của Nhà nước, làm cái gì, sản xuất ra sao, thu hoạch thế nào cho đến cả thiệt hại đều trông chờ vào Nhà nước. Bây giờ sản xuất theo cơ chế thị trường, tự nông dân phải quyết định và chấp nhận rủi ro, biết được rủi ro và nếu thấy nó vượt quá khả năng của mình thì phải mua bảo hiểm.
Thực ra, nông dân rất ít khi nghĩ đến mua bảo hiểm, kể cả tuyên truyền vận động họ cũng khó.
Mặt khác, giá cả lương thực thực phẩm bấp bênh, lúc lên lúc xuống. Lĩnh vực khác, sản xuất ra là biết lãi lỗ, ít nhất là chi phí bao nhiêu, lời lãi thế nào, còn nông dân thì không nhìn được kết quả, có thể được có thể mất, bởi nhiều khi được mùa lại rớt giá. Vì thế, bà con không thể làm chủ được kinh tế, phó mặc cho thiên nhiên, thị trường.
Bên cạnh đó, sản xuất quy mô manh mún quá DN cũng không dám bảo hiểm. Nếu sản xuất lớn, đầu ra ổn định người ta sẽ tính được thu nhập là bao nhiêu từ bằng này diện tích, từng này vật nuôi, từ đó sẽ trích một phần lợi nhuận để mua bảo hiểm.

- Nhưng Việt Nam thiên tai nhiều, trong khi nội lực của nông dân có hạn và chỉ trông chờ vào vài sào lúa, luống rau, con lợn... thì bắt buộc Nhà nước phải tham gia mua bảo hiểm để hỗ trợ bà con, không bằng cách này thì cách khác?

- Nói chung không thể bắt Nhà nước tham gia được, bởi nền kinh tế của ta nông nghiệp là chính, trong khi thu ngân sách còn hạn hẹp.
Nguyên tắc bảo hiểm là số đông tham gia, bù cho số ít bị thiệt hại. Nếu ít người tham gia bảo hiểm nữa thì làm sao lấy được số đông? Cách đây 20 năm, chúng tôi đi khảo sát bảo hiểm nông nghiệp. Khi đó HTX nông nghiệp đứng ra nên làm bảo hiểm rất dễ. Ông chủ nhiệm HTX quyết định mua bảo hiểm là xong.
Kể cả thiên tai xảy ra, ngay trong một xã không phải tất cả đều bị thiệt hại mà có vùng thấp vùng cao. Vấn đề là có HTX, việc đánh giá, giám sát thiệt hại sẽ dễ dàng hơn.
Do vậy, muốn làm bảo hiểm nông nghiệp cả hệ thống chính trị phải vào cuộc, như chính quyền các địa phương, mặt trận, hội phụ nữ, hội nông dân... Thời gian qua, trách nhiệm của cơ quan đầu mối quản lý về nông nghiệp nông thôn (Bộ NN-PTNT) còn mờ nhạt. Cơ quan này cần tham mưu, kiến nghị Chính phủ có chính sách về bảo hiểm nông nghiệp.

- Để phát triển một nền nông nghiệp hàng hoá Việt Nam có thể mất 10-15 năm nữa, trong thời gian đó nông nghiệp vẫn phải hứng chịu rủi ro và bà con nông dân lại chịu thiệt do không được bảo hiểm?

- Đúng vậy, con đường không có gì khác cả vì chúng ta muốn làm nhưng khả năng không thể thì chịu. Hai cái đó là mâu thuẫn. Nhu cầu cần thiết là bảo hiểm, nhưng khả năng đóng tiền bảo hiểm có hay không? Nếu nông dân tính rằng bỏ ra chi phí 100 triệu đồng cho 1 sào khoai tây thu được 120 triệu đồng, lãi 20 triệu, lúc đó họ mới sẵn sàng trích ra một phần để mua bảo hiểm.

Phải mất ít nhất 5 năm nữa

(Ông Tăng Minh Lộc, Phó Cục trưởng Cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn):

- Thế giới họ đã làm bảo hiểm nông nghiệp rồi, nhưng Việt Nam có đặc thù riêng, trước hết phải dựa vào thực tiễn rủi ro của Việt Nam và trình độ sản xuất của người dân, hệ thống pháp luật.
Vừa rồi trong Đề án Tam nông, Bộ NN-PTNT đã kiến nghị cần có chính sách bảo hiểm cho nông dân.
Mới đây nhất, tại Nghị quyết 24 NĐ-CP ngày 28/10 về Chương trình hành động của Chính phủ, Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ NN-PTNT, Bộ KH-ĐT triển khai Đề án thí điểm bảo hiểm nông nghiệp, trình Chính phủ trong quý II/2009. Tuy chủ trương đã có, nhưng làm thế nào và bắt đầu từ đâu vẫn là bài toán khó.  

Đợt mưa lũ qua đã làm ngành nông nghiệp thiệt hại hơn 3.000 tỷ đồng (ảnh cánh đồng lúa ngập nước ở Bắc Ninh - do bạn đọc cung cấp)

- Theo ông, nếu triển khai đề án này, bảo hiểm nông nghiệp sẽ bắt đầu từ đâu?

- Theo tôi, trước hết nên bắt đầu từ các trang trại, ở các vùng sản xuất hàng hoá lớn đang làm xuất khẩu. Những đối tượng này có đầu tư lớn, trình độ nhất định, quy mô sản xuất tương đối lớn, sẵn sàng áp dụng kỹ thuật. Họ cũng tuân theo quy trình kỹ thuật tốt, quản lý tốt hơn, bảo hiểm dễ kiểm soát.
Sau đó, để mở rộng ra toàn dân cần quy vùng sản xuất - điều này hoàn toàn phù hợp với hướng sản xuất hàng hoá lớn, từ đó bảo hiểm từng bước đi theo.
Nếu chúng ta cứ manh mún thế này, không công ty bảo hiểm nào dám làm. Nhà nước hỗ trợ cũng chỉ một phần chứ không thể mua cả bảo hiểm cho nông dân. Hiện nay khi có rủi ro Nhà nước cũng đã hỗ trợ rồi, song không thể hỗ trợ mãi.
Cần để cho người nông dân có trách nhiệm và DN hướng dẫn người nông dân làm theo đúng quy trình kỹ thuật, khi có rủi ro thì bồi hoàn. Như vậy, bảo hiểm nông nghiệp mới có tính khả thi.

Ông Tăng Minh Lộc (ảnh nongnghiep.vn)

- Vậy Nhà nước có thể hỗ trợ như thế nào, thưa ông?

- Bộ Tài chính phải phối hợp Bộ NN-PTNT nghiên cứu đặc thù nông nghiệp, soạn ra các điều kiện để bảo hiểm nông nghiệp có thể hoạt động được. Phải có luật quy định chi tiết việc này - đây là hành lang pháp lý để DN bảo hiểm làm và nông dân mới thực hiện theo đúng quy định.
Sau đó, làm thí điểm rồi từng bước mở rộng. Để đảm bảo hoạt động tốt, ban đầu Ngân sách Nhà nước có thể hỗ trợ cho DN bảo hiểm, còn nông dân tự đóng phí, bởi trong trường hợp này, DN bảo hiểm chịu rủi ro nhiều nhất. 

- Ông ước chừng khoảng bao nhiêu năm nữa bảo hiểm nông nghiệp mới có thể triển khai trên thực tế?

- Đề án về bảo hiểm nông nghiệp là làm cho Chương trình hành động đến năm 2020. Nhưng với việc nghiên cứu chậm, thực hiện chậm như hiện nay thì ít nhất phải 5 năm nữa mới triển khai được.

- Là người đứng đầu ngành NN-PTNT địa phương nhiều năm (ông Lộc từng là Giám đốc Sở NN-PTNT Hải Dương), ông có nghĩ rằng khi triển khai bà con nông dân sẽ mua bảo hiểm?

- Họ sẽ sẵn sàng mua, theo hình thức trọn gói hoặc từng phần. Ngoài ra, còn có hình thức bảo hiểm tự nguyện hay bắt buộc. Ví dụ, thời gian đầu các trang trại tự nguyện mua bảo hiểm, sau Nhà nước sẽ bắt buộc vì rủi ro không chỉ tác động đến bản thân chủ trang trại mà cả xã hội bởi nhiều khi có 10ha đất, đầu tư 10 tỷ đồng trong khi phải đi vay tới 9 tỷ để phục vụ sản xuất.
Đối với vùng hay gặp thiên tai, DN phải đảm bảo mục đích lợi nhuận nên họ không dại gì lao đầu vào chỗ chắc chắn sẽ thiệt hại. Luật sẽ phải có điều kiện cụ thể cho từng vùng, hay người nông dân phải tuân theo đúng quy trình kỹ thuật. Giữa nông dân và DN bảo hiểm phải có luật điều chỉnh.

Theo VNN