Phố Nguyễn Bỉnh Khiêm

 

Phố này được xây dựng trên nền đất xưa vốn thuộc thôn Thiền Quang và Thể Giao, tổng Tiền Nghiêm (sau đổi là tổng Vĩnh Xương), huyện Thọ Xương. Chùa thôn Thiền Quang nay ở số nhà 33 phố Trần Bình Trọng (phía tây hồ Thiền Quang). Còn đình thôn Thể Giao thì ở nhà số 3, "số 325" nay đổi là phố Thể Giao

 

Phố mang tên Nguyễn Bỉnh Khiêm (1941-1585), một nhà tư tưởng, nhà thơ lớn của văn học Việt Nam thế kỷ XVI. Ông người làng Trung Am, huyện Vĩnh Lai, nay là xã Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo, ngoại thành Hải Phòng, đậu Trạng nguyên năm 1535 khi ông 45 tuổi, ra làm quan với nhà Mạc 8 năm, đến chức Thượng thư bộ Lại. Khi ông dâng sớ xin trị tội 18 tên lộng hành, Mạc Đăng Doanh không nghe, ông xin từ chức, được phong tước Trình Tuyên hầu, khi mất lại được phong là Trình quốc công, nên dân chúng quen gọi là Trạng Trình.

 

Ông để lại tập thơ chữ Hán "Bạch Vân thi tập" và tập thơ chữ nôm "Bạch Vân quốc ngữ thi". Tương truyền các tập sấm ký có tên là Trình quốc công sấm ký, Trình tiên sinh quốc ngữ là của ông. Thơ ông mang tiếng nói chung của trí thức dân tộc phải sống trong giai đoạn suy vi của chế độ phong kiến, vừa ca ngợi sự trong sạch, thanh bạch của con người chân chính vừa tố cáo sự thối nát của chế độ đương thời. Ông mất năm  1958, thọ 95 tuổi.

 

Trích Từ điển Đường phố Hà Nội