Triển lãm Di sản chữ Nôm

Nhân dịp Hội thảo khoa học Quốc tế về chữ Nôm được tổ chức lần đầu tiên tại Việt Nam, Viện Nghiên cứu Hán Nôm Việt Nam và Hội Bảo tồn Di sản chữ Nôm Hoa Kỳ kết hợp với Thư viện Quốc Gia Việt Nam tổ chức Triển lãm Di sản chữ Nôm vào 11/11 tại Sảnh lớn Thư viện Quốc gia, 31 Tràng Thi, Hà Nội. Triển lãm sẽ giới thiệu những sáng tạo của ông cha ta trong việc sử dụng chữ Nôm để ghi lại các ngôn ngữ của 54 dân tộc Việt Nam.

 

Triển lãm giới thiệu nguyên bản các tài liệu chữ Nôm tiêu biểu (sách cổ và bản rập văn bia) đang lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm và Thư viện Quốc gia, và các công trình phiên âm chú giải các tác phẩm Nôm, các công trình nghiên cứu về chữ Nôm và văn học chữ Nôm, Giáo trình, Tự điển về chữ Nôm. Bên cạnh đó Viện Nghiên cứu Hán Nôm còn giới thiệu các công trình nghiên cứu và biên soạn do Viện xuất bản trong những năm gần đây.

 

Triển lãm cũng dành một phần để giới thiệu về sự hiện diện của chữ Nôm trong đời sống văn hoá phong phú của người Việt như tác phẩm thư pháp Nôm, các đĩa CD, VCD về nghệ thuật ca nhạc, ngâm vịnh, trình diễn các tác phẩm Nôm (chèo, ca trù,

ngâm thơ) do các nghệ sĩ thực hiện.

 

Dựa trên các ký tự chữ Hán, người Việt Nam đã sáng tạo nên chữ Nôm để ghi âm tiếng Việt, tiếng Tày Nùng, tiếng Dao, tạo thành các văn tự Nôm Việt, Nôm Tày Nùng, Nôm Dao. Cứ liệu sớm nhất về chữ Nôm Việt xuất hiện trong bài văn khắc trên quả chuông Vân Bản năm 1076, thời Lý Nhân Tông, thế kỷ XI. Ban đầu chữ Nôm chỉ thường dùng để ghi tên người và tên đất, nhưng càng về sau, chữ Nôm càng trở nên phổ biến và tìm thấy ý nghĩa trong đời sống văn hoá của đất nước. Dưới thời nhà Hồ ở thế kỷ XIV, và một lần nữa, dưới thời Tây Sơn ở thế kỷ XVIII, chữ Nôm đã từng có xu hướng sử dụng trong văn bản hành chính.

 

Đối với lịch sử văn học, chữ Nôm có một vai trò đặc biệt quan trọng, tạo nên nền văn học chữ Nôm rực rỡ trong nhiều thế kỷ. Từ chữ Nôm, nền văn học Việt Nam sinh ra ba thể loại độc đáo của riêng Việt Nam. Đó là Truyện thơ Nôm (lục bát), Ngâm khúc (song thất lục bát) và hát nói  (trong ca trù). Các tác phẩm chữ Nôm của Việt Nam như Quốc âm thi tập (Nguyễn Trãi), Bạch Vân am quốc ngữ thi (Nguyễn Bỉnh Khiêm), Truyện Kiều (Nguyễn Du), Chinh phụ ngâm (Đoàn Thị Điểm), Cung Oán ngâm khúc (Nguyễn Gia Thiều), Lục Vân Tiên (Nguyễn Đình Chiểu) ... đã đi vào lịch sử văn học nước nhà. Và nhiều tên tuổi như Hồ Xuân Hương (Bà chúa thơ Nôm), Bà Huyện Thanh Quan (Nhà thơ hoài cổ), cùng các tác phẩm truyện Nôm Tày, các khúc hát giao duyên và hát đám cưới của đồng bào các dân tộc ở miền núi phía Bắc đã tô điểm cho vườn hoa văn học Việt Nam thêm nhiều sắc màu rực rỡ ...

 

Lê Chung